informatie

 

Up
wetten & regels
onderzoeken

(laatst aangepast op 05-07-2005)

Geschiedenis van het beleid
Beleidstukken
Commentaren, aanvullende opmerkingen en andere geluiden
HRW, AI reports, CRC observations e.a. informatie

Op deze pagina zal ik alle stukken waarop beroep is gedaan tijdens zittingen, dan wel gedaan zou kunnen worden, onderbrengen, voor zover ik ze in mijn bezit heb of nog krijg. Een deel van deze stukken is ook op Vluchtweb te vinden, een deel is te vinden op de website van Buitenlandse Zaken of elders. Een totaal overzicht ontbreekt echter, vandaar deze pagina. Daarbij valt het mij op dat er van sommige auteurs meerdere stukken zijn, maar dat uit de jurisprudentie niet altijd af te leiden is welk stuk precies wordt bedoeld. Mijn eigen (in notities ondergrachte) commentaren zijn niet in dit overzicht opgenomen, die staan op de algemene pagina china.htm. De wetten en regels die eerst op deze pagina stonden zijn nu in een aparte pagina ondergebracht.

Geschiedenis van het beleid

Werkinstructies China

Het beleid aangaande Chinese AMA's kent een lange voorgeschiedenis. Dit is van belang te onderkennen omdat op deze wijze kan worden bekeken of het beleid op redelijke gronden is gewijzigd. Op basis van een oudere uitspraak van de Rechtbank Den Bosch kwam ik op het spoor dat de IND tot april 2001 een beleid voerde waarbij ervan uitgegaan werd dat er geen adequate opvang kon worden geregeld in China indien een minderjarige asielzoeker diende terug te keren. In werkinstructie 192 wordt onder punt 3 simpelweg gesteld: "Het ambtsbericht van 23 januari 1998 biedt onvoldoende aanknopingspunten om te kunnen oordelen dat Chinese alleenstaande asielzoekers in zijn algemeenheid terug kunnen naar China vanwege de aanwezigheid van welzijnsinstellingen. Daadwerkelijke opvang in die welzijnsinstellingen is onvoldoende gewaarborgd." Dit beleid was gelet op werkinstructie 244, aangaande de geldigheid van de oude werkinstructies, na invoering van de nieuwe vreemdelingenwet op 1 april 2001 nog steeds geldig, maar werkinstructie 245 volgde reeds op 25 maart 2001.

De geschiedenis is overigens wel frappant te noemen. In WI 33 (8-11-1995) wordt   immers op basis van het ambtsbericht van 17 mei 1995 geoordeeld dat individueel onderzoek naar opvangmogelijkheden niet meer hoeft plaats te vinden. Adequate opvang kan worden verschaft door plaatselijke instellingen en niet per se alleen door familie (overigens werd niet uitgezet in afwachting van nader overleg met China over hoe). In 1996 ontstaat er dan tumult naar aanleiding van diverse berichten over wantoestanden in Chinese "weeshuizen" (Human Rights Watch "Death by Default" januari 1996, China Rights Forum "Unequal Opportunities" spring 1996, China Rights Forum "Lost Cause" spring 1996 en het BBC-TV-programma "Return to the Dying Rooms").

In WI 113 (29-1-1997) wordt naar aanleiding van jurisprudentie geconcludeerd dat de opvang onvoldoende gewaarborgd blijkt en dat het verkrijgen van meer waarborgen niet mogelijk is zolang de Chinese autoriteiten hieraan niet meewerken. Wel werden eventuele tegenstrijdige verklaringen als contra-indicatie gebruikt om een AMA-vtv te weigeren. Bij WI 192 zijn WI 33 en WI 113 geheel vervallen.

In werkinstructie 245 vervalt WI 192, maar wordt nogmaals bevestigd dat vanaf 15 april 2001 het onderzoek in individuele gevallen naar adequate opvang wordt geïntensiveerd, daarvoor dienen vanaf 25 maart 2001 speciale vragenlijsten (in het chinees) te worden ingevuld. Tevens is bepaald dat een nadere evaluatie na een jaar zal plaatsvinden. Onder punt 2.2.3 wordt nog eens bevestigd dat het ambtsbericht 1998 vooralsnog onvoldoende grond biedt om adequate opvang tegen te werpen en dat derhalve het algemene beleid van toepassing is (TBV 2000/30).

Vc1994 Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers

In de Vc1994 staat in hoofdstuk B7/13, met name in paragraaf 5 tot en met 7 beschreven hoe het beleid er uit zou moeten zien. Op basis van punt 13.5 kan het nader gehoor aanleiding geven nader onderzoek te doen naar ouders en/of aanverwanten. In paragraaf 13.6 staat dat binnen zes maanden een beslissing genomen moet worden en in punt 13.7 staat het speciale AMA-beleid verder beschreven:
- niet als vluchteling worden toegelaten
- dan eerst proberen hereniging met ouders, daarna adequate opvang zoeken
- indien binnen zes maanden vast komt te staan geen opvang, dan verblijf toestaan
- verblijfsvergunning wordt na verlening twee maal verlengd, ook als tussentijds sprake van meerderjarigheid
- indien binnen drie jaar informatie over ouders en/of aanverwanten, dan na onderzoek intrekking mogelijk
- indien na drie jaar die informatie er niet is, definitieve verblijfsvergunning

Vervolgens wordt door de TBV's een nadere aanvulling gegeven, de tekst van de TBV's komt niet automatisch in de plaats van de Vc, dat gebeurt later middels wijzigingsbeslissingen in de Staatscourant. TBV 1996/1 lijkt niet daadwerkelijk te zijn verwerkt in de Vc, in ieder geval lijkt de tekst van de Vc nimmer op die TBV te zijn aangepast in enige aanvulling van de losbladige editie. Er kon ook geen officieel wijzigingsbesluit worden gevonden, zoals dat voor de meeste TBV's wel alsnog is geschied. Dat in TBV1996/1 wel staat dat die tekst in de plaats komt van de Vc, maakt niet dat zulks ook het geval is, het lijkt er immers op dat voor TBV 1996/1 daartoe nooit de juiste procedure is gevolgd.

TBV 1996/1 heeft desondanks toch een belangrijke invloed op de praktijk, maar op 7 november 2001 komt middels TBV 2001/33 een wijziging in het beleid. Daarbij is van belang dat er ook een overgangsregeling komt die voor de periode van 4 januari tot 7 november een einde maakt aan TBV 1996/1. Hierdoor blijft enkel nog de tekst van de Vc staan, hetgeen gunstiger is voor alle asielaanvragen ingediend in die periode, want de tekst van TBV 1996/1 is niet in de plaats getreden van de Vc (zie hiervoor).

Wellicht is het voorgaande een "technicality" maar nu hebben we dan mogelijk eens baat aan de Raad van State, want die houdt wel van dit soort formalistische details. Door dit alles hebben alle aanvragen van voor 4 januari 2001 in principe ook recht op dat gunstigere beleid, in ieder geval zolang die procedures nog lopen op 7 november 2001. Deze redenering wordt dan ook door de Rechtbank Rotterdam gevolgd.

Tot 12 maart 1996 geldt: Vc 1994 B7/13
Toegevoegd wordt: TBV 1996/1, d.d. 12 maart 1996, Dit beleid wordt vervolgens vier keer verlengd:
- Stc. 1998, nr. 42, d.d. 12 februari 1998 (verlenging TBV 1996/1 tot 1 maart 2000)
- TBV 2000/7, d.d. 4 april 2000 (verlenging TBV 1996/1 tot 1 januari 2001)
- TBV 2000/30, d.d.    2000 (geldig voor alle aanvragen van voor 4 januari 2001)
- TBV 2001/6, d.d. 14 maart 2001 (verlenging TBV 1996/1 tot 1 april 2001)

Vanaf 7 november geldt een nieuw beleid: TBV 2001/33, d.d. 7 november 2001:
    * NIEUW beleid vanaf 7 november,
    * zaken van voor 4 januari 2001 het oude beleid (Vc 1994 B7/13 en TBV's 1996/1, 2000/6 en 2000/7 en
    * voor aanvragen in de periode tussen 4 januari en 7 november de tekst van de Vc van voor 7 november 2001
    (dit laatste is gunstiger omdat nu een gat ontstaat waarbij de tekst van de Vc het enige leidende is!!)
    (wellicht onbedoeld, maar TBV 2001/6 is hierdoor weggevallen, althans de werking ervan)

Voor Chinese AMA's volgt dan meteen TBV 2001/34, d.d. 8 november 2001:
    * met goedkeuring van de Tweede Kamer 12 juni 2001 is er een nieuw beleidskader voor Chinese AMA's
    * dit nieuwe beleid is gebaseerd op het ambtsbericht 9 april 2001
    * in China is adequate opvang aanwezig, ongeacht de leeftijd
    * in praktijk steeds familie of aanverwanten
    * desnoods in overheidsinstelling of lokale gemeenschap
    * de onderzoeken hebben plaats gevonden in de regio's waar de meeste minderjarige chinezen vandaan komen
    ***** DIT IS PERTINENT ONJUIST ***** (zie ook mijn commentaren o.a. van 14 september 2003)
    * dus kwaliteit is (niet) representatief
    * indien aangetoond dat geen adequate opvang beschikbaar is of
    * plaatsing in relatief slecht verzorgingstehuis aan de orde is, dan alsnog AMV-status
    * nieuw overgangsbeleid voor voortgezet verblijf en voor 18+ gevallen

Het is dat overgangsbeleid in combinatie met de onjuiste redenering dat er representatief onderzoek is gedaan dat er toe geleid heeft dat vele verblijfsvergunningen alsnog zijn ingetrokken of niet verlengd. De vraag is of dit nieuwe beleid zondermeer directe werking heeft, ook op reeds lopende procedures. Volgens de tekst van TBV 2001/34 wel.

Op 24 april 2002 komt TBV 2002/13 die het beleid van 2001/34 bevestigt en tevens toelaat dat dergelijke aanvragen in het AC-model worden afgedaan. Tegen die praktijk heeft de International Kinderrechten Comité inmiddels geageerd in haar "Concluding Observations" van 30 januari 2004 waarin die praktijk als in strijd met artikel 29 IVRK wordt geacht en beveelt zelfs wijziging van de Vw2000 aan (zie ook paragraaf 53 en 54 van dat rapport.

Op 25 juli 2003 komt dan TBV 2003/30 uit. Deze TBV beslaat 7 pagina's van de Staatscourant (pg 11-17) en bevat hoofdzakelijk de te gebruiken modellen voor de in te vullen vragenformulieren. Hierin wordt weer bevestigd dat het beleid voor Chinese minderjarige asielzoekers in werking is getreden op 8 november 2001. Er wordt nu verder geborduurd op het ambtsbericht van maart 2003, dat pas in mei 2003 uitkwam. Zo wordt er gesteld dat het nieuwe ambtsbericht geen aanleiding geeft het gevoerde beleid te wijzigen. Wel wordt opgemerkt dat uit het nieuwe ambtsbericht kan worden afgeleid dat ook minderjarige vrouwen met kind adequate opvang kunnen krijgen.

Meest gunstige beleid

De redenering is nu als volgt, omdat vele aanvragen van voor 7 november 2001 pas beslist worden na die datum om de AMV-verblijfsvergunning in te trekken, dient te worden bekeken welk beleid van toepassing is. In eerste instantie kijkt men dan naar de datum aanvraag. Dat beleid is van toepassing, tenzij er na die datum en voor de datum beslissen (let op ex tunc en ex nunc) een gunstiger beleid heeft gegolden. Door de TBV 2001/33 is er een periode vanaf 4 januari 2001 waar slechts de officiële tekst van de Vc B7/13 gold en daarin stond dat een intrekking of weigering te verlengen slechts kan indien alsnog via onderzoek aangetoond is dat er adequate opvang is bij ouders of aanverwanten.

Vc B7/13.7 bepaalt ondermeer:
"De vergunning tot verblijf wordt voor de duur van één jaar verleend, waarna de geldigheidsduur met tweemaal een jaar kan worden verlengd. Dit geldt ook voor die gevallen waarbij de miderjarige gedurende de looptijd van dire jaar meerderjarig wordt."
"Indien gedurende deze periode van in totaal drie jaar nieuwe informatie over ouders en/of aanverwanten beschikbaar komt, waaruit zou blijken dat er eventueel mogelijkheden tot opvang in het land van herkomst bestaan, kan na onderzoek worden overwogen om tot intrekking of niet-verlenging van de geldigheidsduur van de vergunning tot verblijf over te gaan."

Conclusie is dan ook dat nauwgezet de ontwikkelingen gevolgd moeten worden en dat naast de beleidslijn China er ook een beleidslijn minderjarige asielzoekers loopt. Die laatste lijn doorkruist echter een belangrijk aspect, namelijk de gedachte dat bij Chinezen geen adequate opvang bij ouders of aanverwanten zou moeten worden aangetoond. Dat is nu juist de crux, want daarmee heeft het ambtsbericht en alles wat daarbij hoort pas invloed op asielaanvragen ingediend vanaf 7 november 2001.

Voor de aanvragen van minderjarigen van voor die datum dient het meest gunstige beleid te gelden en dat houdt zo doorredenerend niet alleen in dat slechts bij adequate opvang door ouders en/of aanverwanten, te beoordelen na onderzoek, gehanteerd kan worden op de verblijfsvergunning in te trekken of niet te verlengen, maar dat tevens wat betreft het meerderjarig worden de regel blijft staan dat indien men 18 jaar wordt voordat men drie jaar in Nederland is, toch een vergunning voortgezet verblijf dient te krijgen. Dit gaat ver, maar gelet op de eigen stukken van de IND, TBV 2001/33, kan niet anders worden geconcludeerd, zoals ook de Rechtbank Rotterdam reeds (in ieder geval deels) heeft gedaan.

Volgens de IND geldt het beleid van TBV 2001/33 nog steeds, ook al is deze TBV per 1 maart 2002 komen te vervallen. Het was de bedoeling en dat is het nog steeds om de tekst van deze TBV alsnog in de Vc op te nemen. In een antwoord van de IND (46 Kb, pdf) d.d. 12 februari 2004, op vragen van de Rechtbank Rotterdam wordt daarenboven nog eens gesteld dat de datum aanvraag bepalend is voor de vraag welk beleid op iemands aanvraag van toepassing is.

Beleidstukken

Werkinstructie 33, 8 november 1995: WI33_19951108_China.pdf (99 Kb)
Werkinstructie 107, 20 december 1996: WI107_19961220_Chinese_AMA's.pdf (96 Kb)
Werkinstructie 113, 29 januari 1997: WI113_19970129_ChinaAMA.pdf (147 Kb)
Werkinstructie 192, 19 januari 1999: WI192_19990119_China.pdf (186 Kb)
Werkinstructie 244, 14 maart 2001: WI244_20010314_Geldigheidwerkinstructies.pdf (240 Kb)

Ambtsbericht China 1995: ambtsbericht19950517.pdf (28Kb)
Ambtsbericht China 1998: ambtsbericht19980123.pdf (292 Kb)
Ambtsbericht China april 2001: Ambtsbericht_China_april2001.doc (266 Kb)
Deel van het ambtsb. China 2001: onderzoeksrapport weeshuizen: buizaonderzoeksrapport2001.pdf (146 Kb)
Ambtsbericht China november 2001: Ambtsbericht_China_november2001.doc (520 Kb)
Ambtsbericht China 2003: ambtsbericht china 2003.pdf (661 Kb)
Ambtsbericht China 2004: ambtsbericht2004.pdf (634 Kb)

Commentaren, aanvullende en andere geluiden

3 februari 2001, Artikel Martin Fackler in C-news: Fackler_20010203.pdf (8 Kb)
7 augustus 2001, Artikel in The Guardian,  "Lost and Found": artikel_070801_lostandfound.pdf (203 Kb)
13 september 2001, Artikel over de wantoestanden in de Chinese opvangcentra: chineesartikel13092001.pdf (482 Kb)
14 december 2001
, e-mail Robin Munro aan Thomissen: RobinMunro_20011214_Chinaweeshuizen.pdf (7 Kb)
14 december 2001, e-mail E.B. Vermeer: Vermeer_20011214_SinologischInstituut.pdf (5 Kb)
winter 2001, Artikel Andy West en Yang Hai Yu (Save the Children), Out of Place and Out of School, in China Development Brief: artikel_winter2001_outofplace.pdf (505 Kb)
26 februari 2002, e-mail Robin Munro aan Coenders: RobinMunro_260202_emails.pdf (145 Kb)
8 juni 2002, e-mail Robin Munro aan Coenders: munro_20020608.pdf (122 Kb)
18 juni 2002, Unicef aan Thomissen: Unicef_20020618.pdf (10 Kb)
26 juli 2002, Brief Robin Munro aan Coenders: RobinMunro_260702_ambtsbericht.pdf (216 Kb)
27 september 2002, e-mail Save the Children aan Hoogendoorn: Savethechildren_270902.pdf (141 Kb)
7 oktober 2002, Brief ILO aan Hoogendoorn: ilo_20021007.pdf (41 Kb)
31 oktober 2002
, Brief Buiza: Buiza_20021031_Brief_Minderjarigen.pdf (170 Kb)
14 november 2002, Brief Buiza: Buiza_20021114_Antw_ILO.pdf (63 Kb)
21 november 2002, email Buiza ivm opschonen hukou-registers: Buiza211102_hukou.pdf (37 Kb)
31 januari 2003
, e-mail Unicef aan Fortuyn: Unicef_310103_email.pdf (51 Kb)
30 september 2003, Verklaring Chinese Ambassade dat bewijs nationaliteit nodig is voor paspoort: chinaambassadepaspoortverklaring.pdf (15 Kb)
9 december 2003, Artikel in China View: Ensure schooling for all children (word, 25 Kb)
23 januari 2004
, Brief IOM ivm laissez-passer voor China: IOM20040123LP.pdf (58 Kb)
24 februari 2004, Artikel van Stephen Frost: 98 miljoen mensen hebben geen rechten (word, 28 Kb)
16 maart 2004, Verklaring Chinese Ambassade dat zonder bewijs nationaliteit geen paspoort of ander reisdocument kan worden afgegeven: chinaambassadepaspoortverklaring2.pdf (23 Kb)
31/19 augustus 2004, Brief aan en van de Dalai Lama over risico's bij uitzetten Tibetanen (115 Kb, pdf)
7 januari 2005
, Toelichting rechten buitenlandse kinderen bij Chinese moeder, waarbij hukou als belangrijk element moet worden gezien, zij ontberen immers een hukou en daarom geen normale rechten. Bevindingen van Chinese advocaat (144 Kb). Jaartal in datum in aanhef is onjuist, moet zijn 2005 ipv 2004.
januari 2005, Artikel in Air China inflight magazine over chinese weeskinderen (323 Kb, pdf)
en inclusief vertaling artikelAirChinainflight2005jan_wezen.pdf (689 Kb), interessant omdat hier uitgelegd wordt (onderaan pagina 2 van de vertaling) dat iedere streekgemeente, die wel enkele honderden wezen heeft, er jaarlijks één wees naar dat weeshuis mag sturen met als gevolg dat ze als ze twintig zijn, nog steeds geen school hebben gehad.
19 januari 2005, Artikel in China Daily over situatie kinderen en moeders in Tibet (621 Kb, jpg)
22 januari 2005
, Notitie Ministerie of Foreign Affairs China, Poverty Allevation Office, aangaande Jinping, actuele stand van zaken (107 Kb, pdf)
Overzicht vereiste documenten voor afgifte van laissez-passer april 2004 (25 Kb, pdf)

HRW, AI reports, CRC observations en andere informatie

January 1996, Human Rights Watch, ISBN 1-56432-163-0, "Death by default, a policy of fatal neglect in China's State Orphanages":
http://www.hrw.org/summaries/s.china961.html

January 1996, "Return to the Dying Rooms", webpage met transcript en veel meer achtergrondinformatie: http://www.oneworld.org/tvandradio/dyingrooms.html

Aanverwante artikelen:
January 1996, Time magazine, "Life and death in Shanghai": http://www.time.com/time/international/1996/960122/china.html
Spring 1996, Ai Ming (325 Kb), "Fighting a Tradition of Abuse": (officiële link is verbroken)
Spring 1996, "Lost Cause (699 Kb): The struggle to expose abuses of Shanghai's orphans": (officiële link is verbroken)
Spring 1996, "Unequal Opportunities (409 Kb): as school fees rise, more children are sent to work": (officiële link is verbroken)

KinderrechtenComité:
Juni 1996, CRC/C/15/Add5, Concluding Observations on China:
informatie/china_ama_bestanden/CRC_C_15_Add5_19960607.doc (word, 84 Kb)

Human Rights in China (kantoren in New York en Hongkong)
Mei 2002, Shutting out the Poorest:...
http://iso.hrichina.org/iso/article.adp?article_id=2432&category_id=30
In dit artikel wordt een nadere beschrijving gegeven van de problemen door de niet registratie van de migrant workers. Voor tekst in word bestand: informatie/china_ama_bestanden/HRC_Shutting_out_the_poorest_2002mei.doc (35 Kb)

September 2002, Amnesty International, ASA 17/052/2002 AI October 2002, "Establishing the rule of law and respect for human rights: the need for institutional and legal reforms":
http://web.amnesty.org/library/index/engasa170522002

In de krant:

Overzicht van krantenknipsels in de Volkskrant in de periode 2003-2004:
informatie/perberichten/overzicht2003_2004_volkskrant.pdf
Uit dit overzicht blijkt nu juist hoe gebrekkig de informatievoorziening uit China is en waarom de algemene ambtsberichten hierin tekort schieten door dat niet te vermelden. Onvolledigheid is dan een tekortkoming dat de deskundigheid van het ambtsbericht aantast. Uit de opgenomen artikelen blijkt nu juist dat de verschillen tussen het platteland en de stad zo groot zijn dat daarop doorredenerend er geen argument meer is om te stellen dat het door Buitenlandse Zaken gedane onderzoek naar adequate opvang in China (juist in de grote steden en aan de rijke oostkust) nog als representatief kan worden aangemerkt. De overige verwijzingen naar regels en wetten is dan slechts nog een verwijzing naar de theorie en niet de praktijk, waarin minstens zo'n groot verschil zit.

Onjuiste informatie in ambtsbericht 2001

Er staan meer onjuistheden en onvolledigheden in dit ambtsbericht, zie ook mijn commentaar van september 2003. Een later ontdekte onjuistheid, bij controle ter plaatse, bleek het navolgende te zijn.

In dit ambtsbericht vindt men het in Guangzhou bestaande “Children Wellfare Institute” niet. Het blijkt er namelijk wel te zijn. Ik heb dit “Children Wellfare Institute” december 2003 bezocht samen met een collega (nederlandse) advocaat en we werden daar rondgeleid. We mochten geen foto’s maken en veel antwoorden kregen we ook niet. In dat gebouw waren opvallend veel jonge babies aanwezig, kinderen ouder dan zes hebben we niet gezien, de ouderen dan een half jaar, waren nagenoeg allen gehandicapt (voor zover we dat konden beoordelen).

Het eerste lokaal dat je tegenkomt, links naast de ingang is het adoptiebureau. Normaliter komen bezoekende mensen ook niet verder dan die ruimte. Dit lokaal was (kennelijk voor de gelegenheid) versierd met foto's van babies die naar Nederlandse ouders waren gegaan. Het zag er zeer netjes en opgeruimd uit. Ondanks de schoonmaaklucht konden we de urinelucht nog ruiken toen we verder werden rondgeleid. Er was ook opvallend veel personeel aanwezig, ongeveer één op de twee á drie kinderen. Dit model tehuis bleek al heel lang te bestaan, we kregen ook een (oud) foldertje mee. Het is dan ook merkwaardig dat het ambtsbericht 2001 stelt dat er geen Children Wellfare Institute is in Guangzhou ("In Guangzhou bestaan geen weeshuizen"). Het wel in het ambtsbericht genoemde adres in het Tianhe district, Longdong, blijkt nu juist het door ons aangetroffen Children Wellfare Institute te zijn, dus dat daar juist kinderen van 15 jaar en ouder worden ondergebracht klopt niet. In het ambtsbericht staat dat juist die laatste categorie aldaar wordt ondergrebracht, hetgeen duidelijk niet het geval is.
Voor een kopie van de voorkant van die folder:
informatie/bewijsmaterialen/328guangzhou2.jpg (pdf, 137 Kb)

Om een kopie te zien van een set administratieve papieren, de ID-kaart, het hukouboekje, inclusief de overige familieleden, een diploma en een dagvaarding/oproep, zie deze uitgebreide set (pdf, 519 Kb)